Završna konferencija projekta “Stabilizacija emisije gasova sa efektom staklene bašte (GHG) u drumskom saobraćaju kroz ekonomičniju potrošnju auto goriva: Regionalna implementacija Globalne inicijative za smanjenje potrošnje goriva (GFEI)”

oktobar 30, 2017


Povezana dokumenta

Završna konferencija projekta Stabilizacija emisije gasova sa efektom staklene bašte (GHG) u drumskom saobraćaju kroz ekonomičniju potrošnju auto goriva: Regionalna implementacija Globalne inicijative za smanjenje potrošnje goriva (GFEI)ustanovljenog pod okriljem Globalne inicijative za smanjenje potrošnje goriva (GFEI), održana je 30. oktobra 2017. godine u Hotelu Hilton u Podgorici. Konferencija je održana u organizaciji Regionalnog centra za životnu sredinu za Centralnu i Istočnu Evropu (REC), REC Kancelarije u Crnoj Gori.

Finansijsku podršku za implementaciju projektnih nacionalnih aktivnosti za Crnu Goru, obezbijedio je Program za životnu sredinu Ujedinjenih Nacija (UNEP) iz fondova Globalnog fonda za životnu sredinu (GEF). Implementaciju projekta u Crnoj Gori sproveo je Regionalni centar za životnu sredinu za Centralnu i Istočnu Evroupu (REC), Kancelarija u Crnoj Gori (REC Montenegro), kao strateški partner UNEPa u projektnoj predmetnoj oblasti,  u saradnji sa relevantnim ministarstvima – Ministarstvom održivog razvoja i turizma, Ministarstvom ekonomije, Ministarstvom saobraćaja i pomorstva i Ministarstvom unutrašnjih poslova.

Konferenciju je otvorila g-dja Srna Sudar, direktorica REC Crna Gora, sa naglaskom da je povod zvanično obilježavanje završetka uspješne realizacije projektnih aktivnosti, kao i predstavljanje konkretnih rezultata proisteklih iz opšteg cilja projekta - stvaranja povoljnog ambijenta koji će dovesti do razvoja i implementacije nacionalne politike ekonomične potrošnje goriva u Crnoj Gori (putnički saobraćaj). G-ja Sudar je takođe stavila akcenat na GFEI cilj smanjenja potrošnje goriva za nove automobile od 50% do 2030GFEI cilj smanjenja potrošnje goriva za sve automobile na globalnom nivou od 50% do 2050 u poređenju sa referentnim nivoom iz 2005.

Svojim prisustvom, kao i uvodnim i završnim obraćanjem, konferenciju je uveličao predstavnik Ministarstva održivog razvoja i turizma, g-din Srđan Mugoša, direktor direktorata za klimatske promjene. G-din Mugoša je naglasio važnost borbe protiv klimatskih promjena ističući aktuelnu ulogu Pariskog sporazuma koji je Crna Gora nedavno i zvanično ratifikovala obavezujući se da će smanjiti emisiju gasova sa efektom staklene bašte, kao dio borbe protiv negativnog uticaja klimatskih promjena.

Najznačajniji konkretni rezultati projekta predstavljeni na konferenciji su:

  • Izrada finalnog nacrta Politike ekonomične potrošnje goriva u Crnoj Gori,
  • Izrada baze podataka o vozilima i analiza,
  • Cost-Benefit analiza predložene mjere uvođenja jednokratne CO2 takse za putnička vozila,
  • Uvođenje programa označavanja novih putničkih vozila na mjestima prodaje (Labeling).

Nacionalni ekspert, g-dja Sanja Popovac, predstavila je kratku retrospektivu skoro desetogodišnjeg rada i ključnih rezultata implementacija projekata iz oblasti čistijih goriva i vozila koje je REC Crna Gora implementirao u strateškom partnerstvu sa UNEP-om, kao i ciljeve aktuelnog predmetnog projekta zajedno sa uspješno sprovedenim konkretnim aktivnostima. Takođe, g-đa Popovac predstavila je i bazu podataka prvi put registrovanih putničkih vozila (novih i polovnih) u Crnoj Gori za 2008, 2010, 2012 i 2014. godinu kreiranu u okviru projekta u skladu sa GFEI metodologijom rada. Baza sadrži podatke o potrosnji goriva i emisiji CO2 svakog pojedinačnog vozila. Zatim je predstavljena analiza baze podataka vezana za presjek stanja po pitanju karakteristika analiziranog voznog parka novoregistrovanih vozila, koja između ostalog obuhvata, broj vozila, starosnu strukturu, potrošnju goriva, emisije CO2. Veoma je važno istaći da su pri analizi podataka o vozilima korišćena i dva instrumenta FEPIT, koji je kreirala IEA -Međunarodna agencija za energetiku, i Feebate koji je kreirao ICCT - Međunarodni savjet za čistiji transport. Takođe, predstavljena je i dvojezična brošura (eng-cg) o Ekološki čistijim efikasnijim vozilima.

Nacionalni ekspert, g-dja Olivera Kujundžić, predstavila je finalni nacrt Politike ekonomične potrošnje goriva u Crnoj Gori. Politika predstavlja rezultat dvogodišnjeg rada projektne radne grupe uz stručnu podršku renomiranih međunarodnih eksperata iz Hrvatske i Slovenije, kao i nacionalnih eksperata. Dokumenat Politike sadrži pregled stanja voznog parka i ključnih rezultata projekcija FEPIT i Feebate alata; pregled značaja, ciljeva i instrumenata ekonomične potrošnje goriva; pregled politike i zakonodavnog okvira EU u oblasti ekonomične potrošnje goriva; pregled aktuelnog stanja u Crnog Gori u odnosu na okvir EU; kao i preporuke za integraciju politike ekonomične potrošnje goriva u strateški i zakonodavni okvir Crne gore i Akcioni plan. Kada je riječ o ciljevima ekonomične potrošnje goriva, naglašeni su globalni i evropski cilj. Globalni cilj - da se prosječna potrošnja goriva novih putničkih vozila smanji sa globalnog prosjeka od 8 lge/100 km (u 2005. god) na ~4 lge/100 km (u 2030. god). Izraženo u g CO2 /km, postizanje globalnog cilja od ~4 lge/100 km znači smanjenje globalnog prosjeka na 90 g/km CO2. Ciljevi EU - U EU ustanovljena je obaveza da nova putnička vozila ne mogu emitovati više od 130 grama CO2 po kilometru do 2015. godine, što zapravo znači da se potrošnja ovih efikasnih automobila kreće oko 5,6 litara na 100 km (benzin) ili 4,9 l/100 km(dizel ). Do 2021. godine potrebno je dostići cilj emitovanja 95g CO2 po kilometru. Ciljevi ekonomične potrošnje goriva u Crnoj Gori jos nisu utvrđeni. I FEPiT i Feebate alati pokazuju da, prema sadašnjem scenariju (ako se ništa ne preduzme) Crna Gora neće dostići globalne ciljeve ekonomičnosti potrošnje goriva. U stvari, i osnovni trend i trend analiza pokazuju da će Crna Gora prema sadašnjem scenariju ostati na oko 4,87 lge/100km. Dakle, potrebne su dodatne mjere a dokumentom Politike preporučeno je uvođenje jednokratne CO2 takse za putnička vozila (nova i polovna) koja se prvi put registruju u Crnoj Gori.

G-dja Kujundžić je, takođe, predstavila Uvođenje programa označavanja novih putničkih vozila na mjestima prodaje (Labeling). Predstavljen je Pravilnik o bližem sadržaju oznaka, vodiča, postera, displeja i promotivne literature i materijala o potrošnji goriva i emisijama ugljendioksida iz novih putničkih vozila koji je donijet od strane Ministarstva odrzivog razvoja i turizma, objavljen u “Službenom listu Crne Gore", Br. 040/17 od 27. 06. 2017. god. Pravilnik je u skladu sa Direktivom 1999/94/EC od 13. decembra 1999. o dostupnosti podataka za potrošače o ekonomičnosti potrošnje goriva i emisijama CO2 u vezi s prodajom novih putničkih automobila i Direktivom 2003/73/EC o izmjeni Priloga III Direktive 1999/94/EC. Predstavljen je tekst i sadržaj koji Oznaka o potrošnji goriva i emisiji ugljendioksida (CO2) sadrži. Takodje, predstavljen je i Vodič o potrošnji goriva i emisijama ugljendioksida (CO2) koji izmedju ostalog sadrzi godišnji spisak modela novih putničkih vozila koja su dostupna na tržištu; vrstu goriva i zvanične podatke o potrošnji goriva i emisijama ugljendioksida (CO2) za svaki navedeni model i spisak deset modela novih putničkih vozila sa najekonomičnijom potrošnjom goriva, poredanih prema rastućim vrijednostima emisija ugljendioksida (CO2) za svaku vrstu goriva. Vodič o potrošnji goriva i emisijama ugljendioksida priprema Ministarstvo održivog razvoja i turizma i objavljuje na internet stranici. Vodič se ažurira na godišnjem nivou.

Nacionalni ekspert, g-din Luka Misovic, predstavio je Cost-Benefit analizu preporučene mjere uvođenja jednokratne CO2 takse za putnička vozila koja se prvi put registruju u Crnoj Gori. Porez na CO2 pri prvoj registraciji predstavlja ustaljenu praksu u zemljama širom Evrope i svijeta.    Za potrebe cost-benefit analize korišćen je primjer dvije evropske zemlje iz našeg regiona, Hrvatske i Slovenije, kako bi se definisao model primjenljiv za Crnu Goru.  Model je usklađen prema standardu i platežnoj mogućnosti u Crnoj Gori. Uvođenje CO2 naknade je projektovano po principu održivosti na životni standard Crne Gore.  Kako je emisija CO2 bila ključna i kritična komponenta u izradi ove analize bitno je naglasiti:  Da je individualna nankada urađena prema održivom modelu životnog standarda građana Crne Gore (BDP-a per capita); Da je korektivni koeficijent urađen na bazi mjernog indeksa emisije CO2 svakog pojedinačnog vozila i prosječne potrošnje goriva i Da ovako projektovanim modelom: i Potrošač koji troši manje i emituje manje CO2 plaća manju naknadu ili je čak oslobođen plaćanja, ii Potrošač koji troši više i emituje više CO2 plaća veći iznos i iii Predviđeno je da elektricna vozila budu izuzeta od plaćanja posebne naknade; kao i  Da je model podložan godišnjim promjenama na osnovu realizovanih rezultata iz prethodne godine i   Da model uzima trend promjena te da su za prosječnu potrošnju goriva uzeti podaci prethodno analizirane četri projektom obuhvaćene godine. 

G-din Jozhe Jovanovski, predstavnik REC Makedonija, prezentovao je uporedne rezultate GFEI projekta u Makedoniji.

Održavanje konferencije i predstavljanje projekta je medijski propraćeno. Na Radiju Crne Gore emitovana je najava održavanja konferencije, a zatim i izvještaj o održanoj konferenciji. Na TV Atlas-u, emitovan je prilog o održanoj konferenciji. Crnogorski Auto Shop magazin takođe je objavio članak o održanoj konferenciji.

: 1,451 views